तुमच्यातील बहुतेकांना ‘संतुलित आहार’ या संज्ञेबद्दल माहिती असावी. बर्‍याच हेल्थकेअर कंपन्या आणि फिटनेस व्यावसायिकांनी याचा मोठ्या प्रमाणात प्रचार केला आहे. वैज्ञानिकदृष्ट्या बोलल्यास, एक संतुलित आहार, ज्यामध्ये सर्व अन्न गटांचे योग्य प्रमाण असतात. यात फळ, भाज्या, धान्य, दुग्धजन्य पदार्थ आणि प्रथिने असतात. यात कोणत्याही प्रकारचे अन्न फारच जास्त किंवा फारच कमी नसते.

आपण सगळ्यांनी संतुलित आहार या संकल्पनेचा गैरसमज करून घेतला असावा आणि त्याचे परिणाम दृश्यमान आहेत; बहुतेक सर्व देशांमध्ये आहाराशी संबंधित आरोग्याच्या समस्येमध्ये वाढ झाली आहे. मी वैद्यकीय आणि आरोग्य क्षेत्रात काम केले आहे. औषधाला चांगला प्रतिसाद असलेल्या रूग्णांमध्ये मी पाहिलेला एक मुख्य घटक म्हणजे त्यांचा संतुलित आहार. हा निष्कर्ष सोपा होता, संतुलित आहारामुळे रूग्णांची प्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होते, ज्यामुळे त्यांना आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.

सध्याच्या परिस्थितीत, आहार आपल्या आरोग्यासाठी आणि तंदुरुस्तीसाठी मोठी भूमिका बजावू शकेल. हे वैज्ञानिकदृष्ट्या सिद्ध झाले आहे की आहार आपल्या आरोग्यासाठी आणि तंदुरुस्तीमध्ये जवळजवळ ७०% योगदान देतो. प्रत्येक संतुलित आहारामध्ये हे सात आवश्यक घटक असणे आवश्यक आहेः कार्बोहायड्रेट्स, प्रथिने, चरबी, फायबर, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि पाणी. संतुलित आहार शरीर आणि मन, मजबूत आणि निरोगी ठेवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि पोषक आहार प्रदान करतो. fb_img_15857650860397047590423679.jpg

चांगला आहार असंख्य रोगांपासून मुक्त होण्यासाठी तसेच निरोगी शरीराचे वजन टिकवून ठेवण्यास, ऊर्जा प्रदान करण्यास, चांगल्या झोपेस आणि मेंदूचे कार्य सुधारण्यास मदत करतो.

आरोग्य तज्ञांनी देखील आपल्या आहारात रोगप्रतिकार शक्ती वाढविणार्‍या खाद्यपदार्थांचा समावेश करण्याची विनंती केली आहे. आहारात साखर, मीठ आणि तेल टाळण्याची विनंतीही त्यांनी केली आहे. लॉक डाऊन मूळे आपल्या शारीरिक हालचाली कमी झाल्या आहेत, त्यामुळे आपल्याकडे आहाराशी संबंधित आरोग्याच्या अनेक समस्या उद्भवण्याची शक्यता आहे.

लॉक डाऊन मध्ये आहाराविषयी काही महत्त्वपूर्ण सूचना :

1. भरपूर पाणी प्या, विशेषत: कोमट पाणी. त्यात तुम्ही लिंबू / आले / गूळ / मध घेऊ शकता. आल्याचा चहा / साखर न घालता लिंबू चहा / एक कप कॉफी किंवा हळद आणि मध टाकलेलं एक कप गरम दूध प्या;

२. आता उन्हाळ्याचा हंगाम असल्याने, आपल्या पाण्याचा तोटा भरून काढण्याचा प्रयत्न करा;

३. आपल्या आहारात सर्व प्रकारच्या उपलब्ध फळांचा समावेश करा, विशेषत: लिंबूवर्गीय फळांमध्ये कारण त्यात भरपूर व्हिटॅमिन सी असतात;

४. रोटी (गहू / ज्वारी / बाजरी) आणि हिरव्या आणि लाल भाज्यांचा जेवणात समावेश करा;

५. विशेषत: रात्री आपल्या खाण्याचे प्रमाण कमी करण्यासाठी लहान प्लेट्समध्ये खा;

६. आपल्या बीएमआय आणि बीएमआरनुसार आपल्या कॅलरीचे प्रमाण जाणून घ्या;

७. जास्त प्रथिने (शेंगदाणे, सोयाबीन ) आणि कमी कार्बोहायड्रेट्सचा आहारात समावेश करा;

८. शाकाहारी भोजन घ्या (सर्व भाज्या, धान्य). काही काळ मांसाहार टाळा;

९. जंक फूड टाळा कारण त्यामुळे शरीरात कार्बोहायड्रेटस / फॅट्स वाढतात;

१०. मिठाई (साखर), साखरयुक्त पेय, विशेषत: थंड खाद्यपदार्थ टाळा;

११. मीठ आणि पॅक केलेले खाद्यपदार्थ टाळा;

१२. तेलकट पदार्थ टाळा.

मित्रांनो, हा आपल्या सर्वांसाठी ‘घरी रहा सुरक्षित रहा’ कालावधी आहे. हे लॉक डाऊन झाल्यावर आपल्या सगळ्यांवर राष्ट्राला पुन्हा मार्गावर आणण्याची खूप मोठी जबाबदारी आहे. आपण ती शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या निरोगी असल्यावरच, कार्यक्षमतेने हे करू शकतो. आपल्या आरोग्यासाठी संतुलित आहार घ्या.

अमोल दीक्षित – आहारतज्ज्ञ